Het stroomverbruik van een warmtepomp berekenen doe je door je jaarlijkse warmtebehoefte (in kWh) te delen door de COP (de efficiëntiefactor van je pomp). Een snelle vuistregel: vermenigvuldig je huidige gasverbruik in m³ met 10 om je warmtebehoefte in kWh te krijgen, en deel dat getal door de COP van je warmtepomp. Wat overblijft, is een schatting van je stroomverbruik per jaar.
Dit klinkt simpel, maar er zitten een paar stappen in die het verschil maken tussen een ruwe schatting en een betrouwbare berekening. Hieronder doorloop je het hele proces.
Stap 1: bepaal je warmtebehoefte in kWh
Je warmtebehoefte is de hoeveelheid energie die je huis nodig heeft voor verwarming en warm tapwater. De makkelijkste manier om dit te schatten: kijk op je energierekening hoeveel m³ gas je per jaar gebruikt. Vermenigvuldig dat met 10 om tot een benadering in kWh te komen. Gebruik je nu 1.500 m³ gas per jaar? Dan is je warmtebehoefte ongeveer 15.000 kWh.
Let op: dit getal is een schatting. Gas heeft een calorische waarde van ongeveer 9,77 kWh per m³, dus de factor 10 is een handige afronding. Als je het preciezer wilt, gebruik dan de exacte calorische waarde op je jaarafrekening.
Stap 2: begrijp de COP van je warmtepomp
De COP (Coefficient of Performance) geeft aan hoe efficiënt je warmtepomp werkt. Een COP van 4 betekent dat de pomp voor elke kWh stroom die hij verbruikt, 4 kWh warmte levert. Hoe hoger de COP, hoe lager je stroomverbruik.
Gangbare COP-waarden per type warmtepomp:
- Lucht-water warmtepomp: gemiddeld COP 2,5 tot 4,5 (afhankelijk van buitentemperatuur)
- Bodem-water warmtepomp: gemiddeld COP 4 tot 5
- Hybride warmtepomp: de elektrische pomp draait met een COP van 2,5 tot 4; bij koud weer springt de cv-ketel bij
De COP staat in de technische specificaties van je warmtepomp. Fabrikanten meten dit vaak bij een buitentemperatuur van 7°C en een watertemperatuur van 35°C. In de praktijk, bij vriesweer of hogere watertemperaturen, zal de COP lager liggen.
Stroomverbruik warmtepomp berekenen: de formule
De basisformule is:
Stroomverbruik (kWh) = Warmtebehoefte (kWh) ÷ COP
Een rekenvoorbeeld met concrete getallen:
| Gegeven | Waarde |
|---|---|
| Gasverbruik per jaar | 1.500 m³ |
| Warmtebehoefte (1.500 × 10) | 15.000 kWh |
| COP warmtepomp | 3,5 |
| Stroomverbruik (15.000 ÷ 3,5) | ±4.285 kWh per jaar |
Bij een stroomprijs van (naar schatting rond 0,25 euro per kWh in 2025) betaal je in dit voorbeeld ongeveer 1.070 euro per jaar aan stroom voor de warmtepomp.
Hybride warmtepomp: andere aanpak
Bij een hybride warmtepomp verdeelt het systeem de warmtelevering tussen de elektrische pomp en de gasketel. Je berekent het stroomverbruik dan alleen over het deel dat de warmtepomp voor zijn rekening neemt. Stel dat de warmtepomp 60% van de warmtebehoefte dekt en de ketel 40%:
- Warmtedeel voor de pomp: 15.000 × 0,60 = 9.000 kWh
- Stroomverbruik: 9.000 ÷ COP (bijv. 3,5) = ±2.570 kWh per jaar
De ketel verbrandt voor de resterende 40% nog gewoon gas. Hoeveel stroom je spaart ten opzichte van je oude situatie, hangt dus sterk af van die verhouding.
Factoren die je berekening beïnvloeden
Een berekening is altijd een schatting. Deze factoren zorgen in de praktijk voor afwijkingen:
- Isolatiegraad van je woning: een slecht geïsoleerd huis heeft meer warmte nodig, waardoor de pomp harder en langer werkt.
- Watertemperatuur van je verwarmingssysteem: lage temperatuur verwarming (vloerverwarming, 35°C) is veel efficiënter dan hoge temperatuur radiatoren (70°C). Bij hogere watertemperaturen daalt de COP flink.
- Buitentemperatuur: hoe kouder buiten, hoe lager de COP van een lucht-water warmtepomp.
- Warm tapwater: dit vergt extra stroom, vooral als je de boiler regelmatig op 60°C opwarmt om legionella te voorkomen.
Wil je een preciezere schatting, dan kun je de SCOP gebruiken in plaats van de COP. De SCOP (Seasonal COP) middelt de efficiëntie uit over een heel jaar en houdt rekening met wisselende buitentemperaturen. Die waarde staat ook in de productspecificaties.
Met de bovenstaande formule en je eigen verbruiksgegevens kom je al een heel eind. Een slimme meter of het display van je warmtepomp laat na een paar weken zien of de praktijk overeenkomt met je berekening. Dat is het moment om bij te stellen, en eventueel de instellingen van je pomp te optimaliseren.
